CRM-Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir?

java - 2017-01-03

CRM, customer relationship management, yani müşteri ilişkileri yönetimi.
Son dönemin gelişim peşinde olan çok uluslu dev şirketlerinden KOBİ'lere ve mikro işletmelere kadar her ölçekten şirketin gündeminde yer alan bir olgudur CRM. Özünde, bir sistem olmakla beraber yüksek miktarlı müşteri verisi toplama ve analiz etme işleri nedeni ile çoklukla gelişmiş yazılımlar kullanılarak yürütüldüğünden CRM demekle çoğu kez CRM yazılımı kastedilmektedir.

Eskiden CRM mi vardı? Evet

Aslında CRM, çok eskilerden beri hemen hemen her işletme tarafından uygulanırdı. O semtte çok satan gazeteyi öne koymak, yalnızca sedan araç üretmek vs. vs. Her ölçekte pek çok örnek bulabiliriz. O halde değişen ne? Değişen şey, genellemelerden hareketle kitleyi tanımlamak yerine, her müşteriyi ya da grubu tek tek ele alabilecek analiz imkanlarına sahip olmak. Yani eskiden toplumun %60'ı sedan otomobil sevdiği için "Türk halkı sedan sever" diye yapılan tanım artık "40 yaş üstü Ankara'lıların %80'i sedan seviyor" şeklinde derinleşebiliyor. Bu da yetmiyor, "Ankaralı Ahmet Bey sedan seviyor" diye birey bazına kadar inebiliyor. Teknik ifadesi ile kitleye birebir pazarlama yapılıyor. Bununla amaçlanan şey %60'a bakarken diğer %40'ı görmezden gelmemek. Oradaki fırsatı da kullanmak.

Devir Değişti, CRM Gelişti

Elbette yazılım endüstrisindeki muazzam gelişmenin bunda çok büyük bir rolü var. Ancak bir o kadar önemli olan da, teknolojinin yaygınlaşması ile artık üretimin fark yaratılan bir alan olmaktan çıkmış olması. Artık müşteri özgür, başka bir ifade ile müşteri kral. İstediğini alır, istemediğini almaz. "Benim malım şöyle iyi böyle iyi" ifadeleri gittikçe anlamsızlaşıyor. Çünkü herkes aynı teknolojilerle, aynı makinelerle üretim yapıyor. Dolayısı ile ürünler arasındaki farklar son derece azalmış durumda. Hatta ölçek ekonomisi nedeni ile pek çok alanda ortak üretim yapılıyor. Bunun sonucu olarak rakip iki firma aslında teknik anlamda aynı malı satıyor. Hal böyle olunca rekabet alanı üründen ziyade hizmete kaymış oluyor. Kim müşteriye daha yakın durursa, daha sıcak ilişki kurabilirse, sorunsuz deneyimler yaşatırsa, daha olumlu bir algı yaratabilirse o kazanıyor.

Müşterini Dinle

Bazı süreçler kendiliğinden yeni süreçler doğurur. Müşteri ilişkilerindeki değişim de böyle. Müşteri ile ilişkisini kusursuzlaştırmaya çalışan kurumlar, ürün ya da hizmetlerini müşterilerine en iyi şekilde sunarken kendiliğinden doğan yeni bir soru ile karşılaşıyorlar: "müşterinin ürünümüzü neden istemesi gerektiğini anlatmak yerine, müşterinin istediği ürünü üretsek daha akılcı olmaz mı?" Bu soru CRM dünyasında ikinci fazı başlattı. Müşterilerin isimlerini, doğum günleri vs. veritabanına kaydettiğiniz, bugünün e-posta programlarının kişiler menüsü kadar iş yapan ACT kontak yönetim yazılımının ilk kopyası satıldığında, CRM yazılımları start almıştı. Ve bu geri dönülmez süreç yukarıdaki sorunun doğurduğu müşteri odaklı yaklaşım ile yeni bir yön buldu.

Peki müşterinin istediği ürünü üretmek, ya da ürünü müşteriye göre özelleştirmek mümkün mü? Yazılım dünyasının geldiği nokta ile evet. Bu noktada basit bir denklem çalışıyor. Analiz için veri gerekir. Yeterince veri toplar ve bunları süzer, doğru şekilde bakarsanız sonuçlara ulaşırsınız. Ben bunu tıpkı dijital bir resme benzetirim. 8-9 milyon renk kutucuğu birbirinden bağımsız ama bir sıralama ile dizildiğinde karşınızda bir resim vardır. Aynı pikselleri karışık dizdiğinizde ise anlaşılmaz bir renk kümesi.. Pikselleri müşteri verileri olarak düşündüğünüzde baktığınız resim işletmenizin görmesi gereken resimdir. Müşterinin resmidir.

Müşteri odaklı yaklaşım CRM yazılımlarında ayrışma, ya da sınıflaşmayı getirdi. CRM sistemleri operasyonel, analitik ve işbirliği sistemleri olarak sınıflandı. Bu kavramlar ve bağlı sistemler günümüzde oturmuş ve hayli yol almış durumdadır. Yani artık önümüzde bir trend, yeni bir teknoloji, ya da ham bir icat değil, neyin ne olduğunu bildiğimiz, hayli yol almış, çalışan ve fayda üreten bir sistem vardır.

Ancak oturmuş desek de, hatalı çıkışla doğru koşu yapmaya çalışan CRM, yani müşteri ilişkileri sistemlerinde bir paradoks, yani bir açmaz da halen devam etmektedir. Dünyada çok basit temel kavram hataları vardır ve zaman içinde düzeltilemez hale gelmiştir.

CRM yalnızca CRM değildir

"CRM" terimi de aynen böyledir. Doğuştan yanlış ve sakat bir terimdir. Çünkü CRM, yalnızca müşteri ile ilgili değildir. Yanlış çıkış ile doğru koşu dedim ya, bu nedenle çeşitli terimler icat edilmektedir. Örneğin çalışanlara iç müşteri denilmesi gibi. Öyle ya, bu insanlar ile de kurumun ilişkisi var ve yönetilmesi gerekiyor, ama biz onlara müşteri demiyoruz. Ama sistemin adı müşteri ilişkileri yönetimi. CRM terimini değiştirmek zor ve belalı görünüyor. O halde çalışanlara iç müşteri dersek hem kapsam içine girmiş olurlar, hem de kimse incinmez.
Gerçekte bir önemi var mı bilmiyorum, ama kavram kargaşası elbette anlaşılırlığı azaltan bir etken.

Yeldeğimenlerine karşı savaş açmayı göze almak istemediğimize göre CRM yani müşteri ilişkileri yönetimi için kestirme bir açıklama geliştirdik sektör olarak. Bununla krizi atlatmayı umuyoruz. O da şu: üretim dışındaki sistemler CRM'dir. Bakın nereye geldik. CRM dediğimiz, belki sizin de kafanızda bir paket program olarak canlandırdığınız şey meğerse herşeymiş.

Üretimin kendine has sistemi var. Ayır. Kalan her şey CRM. Üzgünüm ama bununla yaşamak durumundayız. Adı müşteri ilişkileri yönetim sistemi olan bu şeyin aslında müşteri odaklı işletme yönetim sistemi olduğunu anlamalıyız. Dolayısı ile bir CRM planlaması ya da yatırımını ele aldığımızda aslında CRM'in bir ya da birden çok altbaşlığında bir bileşeni konuştuğumuzun farkında olmalıyız. Yani şu CRM iyidir bu CRM şöyledir gibi bir yaklaşım gerçekçi değildir.

Temel olarak ele alındığında müşteri ilişkisi kurum ile müşteri arasındaki özel bir ilişkidir. Zaten bu yüzden değerlidir ve fark yaratarak rekabet avantajı yaratılabilen bir olgudur. O halde bu ilişki pakatlenebilir değildir.

Özelleştirme CRM yazılımları için olmazsa olmazdır. Ancak bu sistemleri daha çok kurum için, özellikle de KOBI ölçeğinde erişilebilir yapmak isteyen firmalar için de özel yazılım değil paket yazılım geliştirilmesi kaçınılmazdır. Bu yüzden ve yazılım melekelerimizin gelişmesi ile sektör olarak dinamik olarak özelleştirilebilir yazılımlara bel bağlamış durumdayız. Kurumun kendine göre düzenlemeler yapmasına imkan veren bu tarz, şimdilik sorunu çözmüş görünüyor.

Artık top sizin sahanızda. CRM sistemini talep eden olarak kararınızı netleştirmelisiniz. Esneklik aynı zamanda belirsizlik demek. Ancak şanslısınız çünkü artık bazı konularda size aktaracağımız katı yargılarımız var.